brian kabbes tuinrubriek brian kabbes tuinrubriek zonnedauw

BUITENLEVEN | Geduldig als een geeuwende krokodil

De natuur heeft wonderlijke kostgangers. Waar de meeste planten tamelijk vredelievend zijn en zich tevreden stellen met wat de bodem ze geeft, zijn er ook uitzonderingen. Vleesetende planten hebben zich zo aangepast dat ze in staat zijn nietsvermoedende dieren te vangen, om ze vervolgens als voedsel te verorberen.

In tegenstelling tot roofdieren kunnen planten, en daarmee dus ook de vleesetende, zich niet bewegen. Waar een jachtluipaard de achtervolging in kan zetten of een valk zich als een steen op haar prooi laat vallen, moeten vleesetende planten beschikken over veel geduld. Eindeloos wachten tot de prooi zelf naar je toe komt, in je val trapt en je eindelijk toe kunt slaan.

Sommige vleesetende planten wachten maanden voordat ze iets vangen, anderen blijven hun hele leven noodgedwongen vegetariër. Gelukkig kunnen ze zich dat permitteren, carnivore planten zijn niet afhankelijk van de gevangen prooien, het is een extra voedselbron die ze aanboren.

De meest spectaculaire soort is de Venusvliegenval

Van nature groeien vleesetende planten onder voedselarme omstandigheden, vaak in moerassen. Op dergelijke plaatsen is plantenleven niet eenvoudig en elk beetje extra voeding dat je kunt vergaren kan van levensbelang zijn. Zo hebben deze planten zich in de loop van tijd aangepast, en kunnen dankzij bekerachtig vergroeide bladeren of kleverige druppels insecten vangen. Eenmaal in de val gelopen zetten veterende sappen het onfortuinlijke insect om in waardevolle plantenvoeding.

Zelfs in ons eigen land komen vleesetende planten voor, zoals het blaasjeskruid, vetblad en de zonnedauw. Hoewel erg interessant, spreken ze minder tot de verbeelding dan de bekerplanten. Met hun imposante, met verterende sappen gevulde bekers, doen ze erg exotisch aan. Sommige soorten zijn zelfs in staat om kleine hagedissen of muizen te vangen, dat is andere koek dan een fruitvliegje of watervlo.

Bij de bloemist zijn tropische soorten verkrijgbaar, die met wat verzorging als kamerplant te houden zijn. Je hoeft niet bang te zijn voor je vingers en ook geen extra gehaktbal voor ze te draaien, ze nemen ook genoegen met vloeibare plantenmest. Uit de Verenigde Staten stammen vele soorten Sarrecenia bekerplanten, waarvan een aantal voldoende winterhard zijn, om op een vochtige plek in de tuin gekweekt te worden. Dan is goed te zien hoe veel insecten ze in de buitenlucht weten te verschalken.

Wellicht de meest spectaculaire soort is de Venusvliegenval, waarvan de bladeren vergroeid zijn tot een soort berenklem. Als de geeuwende muil van een krokodil liggen ze te wachten tot een onnozel prooidier zich tussen de kaken waagt. Gevoelige tastharen registreren elke beweging en laten de op het juiste moment dichtklappen. Ontkomen is dan onmogelijk. Zodra de prooi door de plant is opgenomen opent de hongerige val zich weer en begint de cyclus van voor af aan.

Naast de fascinatie van kinderen en menig plantenliefhebber, mogen vleesetende planten zich ook verheugen in een eigen fanclub. De leden van de werkgroep Carnivora houden zich bezig met het verzamelen en verzorgen van deze boeiende planten, en geef ze nu eens ongelijk. Zulke boeiende planten, wie raakt daar nu niet door gevangen.

Meer informatie: www.carnivora.nl

Dit artikel is geschreven door Brian Kabbes, noordelijk kweker van botanische rariteiten.