wooninspiratie, buitenleven, buitenkijken, buitenkijken tuin, tuinieren, tuinplant, tuinplanten, herfst, tuininspiratie

BUITENLEVEN | Stinkend addergebroed

Zonder dat we er erg in hebben, speelt er zich van alles af in tuin en park. Onttrokken aan onze belevingswereld woekeren zwamdraden er lustig op los en verschijnen wonderlijke groeisels als uit het niets.

Paddenstoelen zijn mysterieuze levensvormen. Door de eeuwen heen zijn ze in verband gebracht met duivels, hekserij en addergebroed. In vele volksnamen komt dit tot uiting. De redenen hiervoor zijn hun giftigheid en hun verborgen levenswijze.

Inheemse paddenstoel

De paddenstoelen die in de herfst verschijnen zijn de vruchtlichamen waarop zich de sporen ontwikkelen. Het is dus niet het eigenlijke organisme. Dat is een schimmel, die zich onder de grond bevindt en door de bodem woekert met veterachtige zwamdraden (mycelium). Een vergelijking maakt dat wellicht duidelijker. De vruchtlichamen (paddenstoelen) zijn de appels aan een appelboom (schimmel), waarin de pitten (sporen) zitten.

Een van de wonderlijkste inheemse paddenstoelen is wel de grote stinkzwam. De wetenschappelijke naam is Phallus impudicus, waarbij het eerste deel voor zich spreekt; impudicus betekent schaamteloos. Deze paddenstoel is zeer algemeen, maar meestal wordt hij alleen geroken en niet gevonden. De kleverige hoed verspreidt een indringende aasgeur, die vliegen aantrekt die voor de verspreiding van de sporen zorgen.

,,De kleverige hoed van de zwam verspreidt een indringende aasgeur”

De weinig verhullende verschijningsvorm van deze paddenstoel heeft altijd voor veel opschudding gezorgd. Zo stond de gouvernante van de dochters van Charles Darwin in de herfst elke ochtend voor dag en dauw op, om gewapend met kruiwagen en schop haar ronde door de tuin te maken. Hierbij werd elke gevonden stinkzwam door haar resoluut vernietigd om haar pupillen ‘de verderfelijke aanblik die deze duivelse schepping biedt’ te besparen.

Kweken

Voor minder puriteins ingestelden is er een leuk experiment met de jonge vruchtlichamen. Voordat de volwassen stinkzwam zich openbaart, verschijnt er net boven de grond een vuilwitte, rubberachtige bol, ongeveer zo groot als een mandarijn. Dit jonge vruchtlichaam wordt een duivelsei genoemd. Deze kan men voorzichtig losmaken en in een glas of iets dergelijks in de vensterbank zetten. Na enige dagen zal zich hieruit een paddenstoel ontwikkelen. Wel op tijd terug in de tuin zetten, de geur is in huis ondragelijk.

Een heksenei

Duivelseieren zijn eetbaar, maar de slijmerig rubberachtige substantie zal niet ieders smaak zijn. Maar laat er geen misverstand over bestaan; het is niet verstandig om als leek paddenstoelen uit het wild te consumeren. Hoewel de meeste soorten niet giftig of niet dodelijk giftig zijn, komen in ons land toch soorten voor die fataal kunnen zijn.

Eetbare soorten

Wanneer je per se wilde paddenstoelen wilt eten, beperk je dan tot de boleten. Dit zijn paddenstoelen met een steel en een hoed, die aan de onderzijde buisjes in plaats van lamellen dragen. Hoewel er geen dodelijk giftige boleten bestaan kun je van een aantal soorten toch behoorlijk ziek worden, bijvoorbeeld van de satansboleet en de netstelige heksenboleet.

Bekende eetbare boleten zijn het eekhoorntjesbrood en de kastanjeboleet. Boleten gaan een bijzonder verbond aan met de bomen waaronder ze voorkomen, waarbij beide partners voordeel hebben. Dit noemt men mycorrhiza, een bijzondere vorm van symbiose. Beide partners zijn hierdoor zo afhankelijk van elkaar, dat ze zonder de ander niet zouden kunnen overleven.

Dit artikel is geschreven door Brian Kabbes, noordelijk kweker van botanische rariteiten. Meer van Kabbes lezen? Hij schrijft over kleurrijke najaarsplanten die zorgen voor vuurwerk in de tuin, makkelijke tuinplanten voor maximaal tuinplezier en hij leert ons de schoonheid van salie waarderen.